Γενετικά Τροποποιημένα Προϊόντα

Γιατί η καλύτερη άμυνα είναι η γνώση!

Όποιος δεν γνωρίζει τι αγοράζει, ασφαλώς ανησυχεί. Η ανησυχία έγινε διπλή από τότε που έγινε θόρυβος για τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα. Για τον περιορισμό αυτής της ανησυχίας διενεργούνται σχετικοί έλεγχοι προϊόντων που κυκλοφορούν ή πρόκειται να κυκλοφορήσουν στην ελληνική αγορά

Η γενετική τροποποίηση ενός οργανισμού (φυτού, εν προκειμένω) συνίσταται στην εισαγωγή σ΄ αυτόν ενός γονιδίου που τον καθιστά ανθεκτικό σε εντομοκτόνα ή βελτιώνει, όπως λέγεται, τις οργανοληπτικές ιδιότητές του (προσδίδει καινούρια, πιο ελκυστικά χαρακτηριστικά όπως π.χ. καλύτερη γεύση ή/και εμφάνιση ). Τα Γενετικά Τροποποιημένα Τρόφιμα (ΓΓΤ) προέρχονται ή περιέχουν συστατικά που παρασκευάζονται από Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ).

Η δημόσια συζήτηση για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις αλλά συχνά οδηγείται σε λάθος κατεύθυνση. Οι βασικές ανησυχίες που αφορούν στα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα κινούνται σε δύο επίπεδα: το πρώτο είναι η δημόσια υγεία στο βαθμό που κάποια από αυτά τα «νέα» τρόφιμα μπορεί (σε βάθος χρόνου) να προκαλέσουν αλλεργίες κυρίως σε ευπαθείς ομάδες όπως τα παιδιά και οι ανοσοκατασταλμένοι (πχ καρκινοπαθείς). Το δεύτερο επίπεδο είναι οι κίνδυνοι για το περιβάλλον καθώς υπάρχει μια ανησυχία οριζόντιας μεταφοράς γονιδίων (επειδή συνήθως οι συμβατικές συνυπάρχουν ή συνορεύουν με καλλιέργειες γενετικά τροποποιημένου φυτού). Και για τα δύο αυτά επίπεδα ανησυχίας χρειάζεται μια εμπειρία χρόνων για να ελεγχθεί ο βαθμός επικινδυνότητας των δύο αυτών παραμέτρων. Καθώς τα τελευταία χρόνια έχει μεγαλώσει η ανησυχία των καταναλωτών για τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα και έχει καταστεί υποχρεωτική η σχετική επισήμανση στην ετικέτα, τουλάχιστον σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι προφανής η αναγκαιότητα ελέγχου των τροφίμων από αξιόπιστους φορείς. Το Εργαστήριο Ανίχνευσης Τροποποιημένων Οργανισμών του Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας του ΕΙΕ (του οποίου το επιστημονικό προσωπικό διαθέτει αξιόλογη εμπειρία σε εξελιγμένες τεχνικές μοριακής βιολογίας) καλείται είτε από δημόσιους φορείς είτε από βιομηχανίες τροφίμων να διενεργήσει τους απαραίτητους εργαστηριακούς ελέγχους.

Οι κυριότερες μέθοδοι εντοπισμού γενετικής τροποποίησης βασίζονται στην ανίχνευση, στο υπό έλεγχο προϊόν, είτε τμημάτων γενετικού υλικού (DNA) χαρακτηριστικών των ΓΤΟ (π.χ. του γονιδίου που έχει εισαχθεί) είτε της πρωτείνης που παράγει το γονίδιο που έχει εισαχθεί στον οργανισμό. Στο εργαστήριο ανίχνευσης ΓΤΟ του ΕΙΕ εφαρμόζονται οι μέθοδοι ανίχνευσης σε επίπεδο γενετικού υλικού (ανίχνευση σε επίπεδο DNA) που έχει εισαχθεί στον οργανισμό γιατί χαρακτηρίζονται από πολύ μεγαλύτερη ευαισθησία και είναι δυνατόν να εφαρμοστούν σε ευρύ φάσμα προϊόντων από την πρώτη ύλη μέχρι το επεξεργασμένο προϊόν (σε αντίθεση με τις άλλες μεθόδους που δεν είναι αποτελεσματικές σε προϊόντα που έχουν υποστεί επεξεργασία).

Ο έλεγχος εστιάζεται κυρίως σε προϊόντα με βάση τη σόγια και τον αραβόσιτο, δεδομένου ότι αυτά είναι και τα προϊόντα αιχμής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο Εργαστήριο του ΕΙΕ έχουν εντοπιστεί, στα δείγματα που έχουν μέχρι στιγμής αναλυθεί, γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα αλλά αυτά κυκλοφορούν σε πολύ μικρή κλίμακα στην Ελλάδα και εάν κυκλοφορούν συνήθως φέρουν πλέον την σχετική επισήμανση.

Η Δρ. Β. Πλέτσα, υπεύθυνη του Εργαστηρίου Ανίχνευσης Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών του ΕΙΕ, είναι πάντως καθησυχαστική: ''Η όλη συζήτηση γύρω από τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα συχνά χαρακτηρίζεται από υπερβολές με αποτέλεσμα να πανικοβάλλει τον κόσμο. Θα πρέπει να μάθουμε να στεκόμαστε και λίγο κριτικά σε όλα αυτά που ακούμε και να αναζητούμε υπεύθυνη ενημέρωση γιά κάθε περίπτωση. Υπάρχει νομοθεσία καθώς μηχανισμοί εφαρμογής της στα κράτη μέλη της ΕΕ και εφόσον εφαρμοστεί σωστά μας διασφαλίζει στο καταναλωτικό κοινό το δικαίωμα επιλογής ''.


Με αυτό το άρθρο η ΧΦΕ ξεκινάει μία προσπάθεια παρουσίασης σύγχρονων κοινωνικών και επιστημονικών ζητημάτων τα οποία ευελπιστούμε να έχουν ενδιαφέρον για πολλούς φοιτητές. Μπορείτε και εσείς να μας στέλνετε ανάλογα άρθρα είτε προερχόμενα από το πεδιό της επιστήμης πάνω στο οποίο εντρυφείτε ή και γενικότερα!