«Ου μοιχεύσεις»

Τι είναι «μοιχεία»;

Το έγκλημα της «μοιχείας» παλαιότερα και σήμερα

«Οὐ μοιχεύσεις»

Πρόκειται για την έβδομη εντολή του Κυρίου, μια εντολή που στόχο έχει να σεβόμασθε την τιμή και την υπόληψη του πλησίον, αλλά πρωτίστως του ίδιου μας του εαυτού.

Το γεγονός ότι η εντολή αυτή κατατάσσεται έβδομη στην κλίμακα των εντολών, που ο Θεός δια του Μωυσέως έδωσε στο Ισραήλ, δεν θα πρέπει να μας γεννήσει αμφιβολίες για τη σπουδαιότητα της.* Επιβεβαίωση της παραπάνω σκέψης αποτελεί το γεγονός ότι ο ίδιος ο Κύριος απαριθμώντας τις εντολές του μωσαϊκού νόμου στον πλούσιο νεανίσκο (Μαρκ. γ, 19) την τοποθετεί πρώτη απ' όλες, κατατάσσοντας την δηλαδή ψηλότερα και απ' την εντολή «ού φονεύσεις». Ο θάνατος, δηλαδή, θα ήταν προτιμότερος από μια ζωή παραδομένη στην ανηθικότητα. Γιατί δεν αρκεί να ζει κανείς, αλλά πρέπει να ζει και τιμημένα.

Τι είναι «μοιχεία»;

Αν θελήσουμε να ερμηνεύσουμε την εντολή αυτή κατά γράμμα, βασική μας μέριμνα πρέπει να είναι να προσεγγίσουμε τη σημασία του ρήματος «μοιχεύω». «Μοιχεύω», λοιπόν, σημαίνει ότι επιβουλεύομαι την τιμή μιας παντρεμένης γυναίκας και παρεμβαίνω ως τρίτος στο μέσο ενός ανδρόγυνου για να ατιμάσω τη γυναίκα, που ανήκει σε άλλον. Βέβαια, ως ο Κύριος σημειώνει στο Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο, (κεφ. Γ, στ. 11-12), μοιχός θεωρείται και ο άντρας και όχι μόνο η γυναίκα (μοιχαλίς), ο/η οποίος/α χωρίζει τον άντρα της/τη γυναίκα του, για να έλθει σε γάμο με άλλην/ον, γιατί στα μάτια του Θεού, άντρας και γυναίκα είναι ίσοι και συνεπώς ότι είναι άτιμο και εξευτελιστικό για τη γυναίκα, είναι άτιμο και εξευτελιστικό και για τον άντρα.

Αυτή, βέβαια, είναι η υπό στενή ερμηνεία «μοιχεία», η οποία όμως δεν εγγυάται ορθά αποτελέσματα. Γιατί αν η «μοιχεία» περιλαμβάνει μόνο την αμαρτία με γυναίκα ή άνδρα παντρεμένη/ο, τότε η «πορνεία» θα ήταν επιτρεπτή, λογισμός που μόνο «πρόφαση εν αμαρτίαις» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

Συνεπώς στην εντολή «ού μοιχεύσεις» περιλαμβάνεται κάθε πράξη, κάθε συμπεριφορά που προσβάλλει και κηλιδώνει την αγνότητα του σώματος και την καθαρότητα της καρδιάς του ανθρώπου. Άλλωστε, ο ίδιος ο Κύριος, στην επί του όρους ομιλία του, κατεδίκασε ως αμαρτία και αυτήν ακόμα την εσωτερική αισχρά και σαρκική επιθυμία ως ρίζα του κακού λέγοντας ότι «πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ» (Ματθ. κεφ. ε', 28).

Το έγκλημα της «μοιχείας»

Με αυστηρότητα και χωρίς επιείκεια καταδικάζει ο Θεός τις ηθικές παραβάσεις και επιφυλάσσει μεγάλες τιμωρίες για τους παραβάτες τόσο στην Καινή, όσο και στην Παλαιά Διαθήκη. Στο βιβλίο Δευτερονόμιο, μάλιστα, διαβάζουμε ότι «εξάξωσι την νεάνιν επί τάς θύρας του οίκου του πατρός αυτής καί λιθοβολήσουσιν αυτήν έν λίθοις καί άποθανείται, ότι εποίησεν αφροσύνην έν υιοίς Ισραήλ εκπορνεύσαι τόν οίκον του πατρός αυτής• καί εξαρείς τόν πονηρόν έξ υμών αυτών» (Δευτ. κβ' 21). Ο λιθοβολισμός ως ποινή, όπως καταγράφεται ανωτέρω, μαρτυρεί ότι το αμάρτημα που διεπράχθη είναι έγκλημα.

Ως έγκλημα, άλλωστε, καταγραφόταν η μοιχεία μέχρι το 1982 στον ποινικό μας κώδικα, καθώς σχεδόν ομοφώνως οι ποινικολόγοι επέμεναν στην αρχή της ιερότητας του γάμου και ως εκ τούτου και στον αξιόποινο χαρακτήρα της μοιχείας. Καθώς η κοινωνία, όμως, εξελισσόταν, η μοιχεία έπαψε να αποτελεί, όπως παλαιότερα, την έντονα κατακριτέα ποινικολογικά πράξη, σε βαθμό που να θεωρείται ποινικώς έγκλημα. Έτσι, αν και υπήρχε σοβαρή ηθική σύγκρουση ανάμεσα στην αξιολόγηση του δικαιώματος της προσωπικής ελευθερίας του ατόμου, είτε άνδρας είναι, είτε γυναίκα στο πώς θα διαθέσει τον εαυτό του, στο τι πιστεύει και στο πώς θέλει να ζει και του ιερού δόγματος «της περί τον γάμον πίστεως των συζύγων» σύμφωνα και με τους κανόνες της χριστιανικής μας θρησκείας, τελικά το έγκλημα της μοιχείας διαγράφηκε από τον ποινικό κώδικα προς χάριν της προστασίας της προσωπικότητας κυρίως.

Διατήρηση του ποινικώς κολάσιμου της μοιχείας

«Το νέο ελληνικό Σύνταγμα δεν θέτει απλώς την οικογένειαν υπό την ιδιαιτέραν προστασίαν του Κράτους, δεν αναγνωρίζει απλώς τα δικαιώματα της οικογένειας ως φυσικής κοινωνίας στηριζομένης επί του γάμου, δεν διακηρύσσει απλώς ότι το Κράτος εξασφαλίζει εις την οικογένειαν τας αναγκαίας για την ανάπτυξίν της προϋποθέσεις και δεν υποχρεώνει το Κράτος όπως απλώς μεριμνά δια τας ανάγκας της οικογενείας, αλλά πέρα των διαφόρων προστατευτικών του θεσμού της οικογενείας μέτρων, ανακηρύσσει αυτήν (την οικογένεια δηλαδή) «θεμέλιον της συντηρήσεως και προαγωγής του Έθνους»... Εν όψει δε όλων των ανωτέρω εκτεθέντων, δυσκόλως θα ήτο δυνατό να γίνει δεκτόν ότι θα ήτο συνταγματικώς νόμιμος η κατάργησις προστατευτικών του θεσμού του γάμου και της οικογένειας διατάξεων, οίαι είναι αι χαρακτηρίζουσαι ως αξιοποίνους τοιαύτας, πράξεις στρεφόμενος ευθέως κατά της οικογενειακής ενότητας, όπως είναι η μοιχεία».

Γεώργιος Χουβαρδάς

«Δοθέντος ότι ο γάμος είναι κατ' εξοχήν ηθική σχέση και επιβάλλει την αποκλειστικότητα εις τας γενετησίους σχέσεις μεταξύ των συζύγων, ως και την πλήρη συγκλήρωσιν του βίου των, ήτοι την ολοσχερή συνταύτησιν των τυχών των, του ψυχικού και του συναισθηματικού των κόσμου, των ηθικών και υλικών συμφερόντων των, παρ' ημίν λέγω δέον όπως μη εξαλειφθή εκ του Ποινικού μας Κωδικός η διάταξις του άρθρου 357 ΠΚ, η κολάζουσα ποινικώς την μοιχεία, αφού η προσβολή ην προκαλεί αυτή τόσο εις την οργάνωσιν της οικογενείας, όσον και εις τα δικαιώματα του συζύγου δεν επιτρέπουν το ατιμώρητον αυτής».

Δημ. Ιω. Καλουτάς,
Δικηγόρος

«Η μοιχεία, ως "νόσος οίκου καί βίου" κατά Δημόκριτον, προσβάλλει τον θεσμό του γάμου και της οικογένειας. Και το έγκλημα της μοιχείας, ως έκφρασις εντόνου αποδοκιμασίας της πολιτείας, ευρίσκει την δικαιολογίαν της υπάρξεως του εις την ανάγκην της προστασίας του γάμου και της οικογένειας. Μετά το άρθρο 21 του Συντάγματος του 1975, θα ηδύνατο να παρατηρηθή ότι τυχόν κατάργησις του εγκλήματος της μοιχείας θα αντέκειτο - αν όχι εις το γράμμα - ασφαλώς εις το πνεύμα του Συντάγματος• όπως επίσης θα αντέκειτο και εις την ευρυτέραν κοινωνικοπαιδαγωγικήν λειτουργίαν της ποινικής νομοθεσίας, καθόσον ο άνθρωπος εις τον γάμον και εις την οικογένειαν επιτυγχάνει την ολοκλήρωσίν του».

Σπυρ. Κανίνιας,
Αντεισαγγελέας Εφετών

«Εαν δε επιδιώκεται υπό μερικών η κατάργησις του αξιοποίνου της μοιχείας εν όψει της εισόδου μας εις την Ηνωμένην Ευρώπην ή στην ΕΟΚ, ήτοι χάριν εναρμονίσεως της ελληνικής νομοθεσίας με εκείνας μερικών χωρών της Ευρώπης ή της ΕΟΚ, καθ' ας δεν τιμωρείται η μοιχεία, τότε οι ούτω πως σκεπτόμενοι εις την πραγματικότητα υπονομεύουν θανάσιμα την επιτυχίαν μιας τοιαύτης συνδέσεως ή ενότητος. Εάν χάριν της πραγματοποιήσεως των τοιούτων σκοπών αγνοείται ή και περιφρονείται ακόμη το θέλημα του Θεού ασφαλώς θα κατάρρευση αργά ή γρήγορα και μάλιστα πάταγωδώς μία τοιαύτη ενότης».

Αποστ. Βλάχος,
Πρωτοδίκης

Αποποινικοποίηση / κατάργηση «μοιχείας» (α. 357 ΠΚ)

«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η μοιχεία δεν επιδοκιμάζεται ηθικά. Από την άλλη μεριά είναι γνωστό ότι η μοιχεία της συζύγου θεωρείται πολύ μεγαλύτερη και σοβαρότερη ηθική απόκλιση από την ίδια πράξη του συζύγου. Είναι ακόμη αναμφισβήτητο γεγονός ότι η παράβαση της συζυγικής πίστης παρά την ηθικοκοινωνική της αποδοκιμασία στο θεωρητικό επίπεδο αποτελεί εξαιρετικά διαδεδομένο φαινόμενο στην καθημερινή οικογενειακή πρακτική των σύγχρονων κοινωνιών. Έτσι, λοιπόν, η ηθική αξιολόγηση της μοιχείας, από το ένα μέρος δεν είναι ενιαία, αφού υπάρχουν δυο μέτρα και δυο σταθμά για τον και την σύζυγο, και από το άλλο μέρος βρίσκεται σε τραγική αντίθεση με τον τεράστιο αριθμό των καθημερινά διαπραττόμενων μοιχειών. Βάσιμα, λοιπόν, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η κοινή γνώμη δεν βλέπει τη μοιχεία σαν εγκληματική ενέργεια».

Νίκος Γαβαλάς,
Δικηγόρος

«Οι λόγοι της καταργήσεως της μοιχείας ως ποινικού αδικήματος είναι πολλοί: (1) Συχνότατα ο προσβληθείς σύζυγος, λόγω κακής του συμπεριφοράς, είναι υπαίτιος της παραμελήσεως του άλλου και της εξωθήσεως του στη μοιχεία, (2) Μια ποινική καταδίκη έχει φοβερό ηθικό και κοινωνικό αντίκτυπο για τα παιδιά, (3) Πραγματοποιείται μια διαπόμπευση με κρατητήρια και διεξαγωγή δίκης κάτω από σκώμματα και σχόλια του ακροατηρίου με δεινές για τους συζύγους και τα παιδιά συνέπειες εξευτελισμού της προσωπικότητας και του γάμου, (4) Εκπορεύονται ευκαιρίες για εκβιασμούς από μέρους του μηνυτή δια της υποταγής του μηνυόμενου στις αξιώσεις του και (5) Για τη διευκόλυνση επιτεύξεως της εκδόσεως του διαζυγίου πολλές φορές σκηνοθετούνται καταστάσεις και παγιδεύονται ανύποπτοι σύζυγοι».

Ευάγγελος Γιαννόπουλος,
τ. Υπουργός Δικαιοσύνης

«Η ποινική δίωξη της μοιχείας καταλήγει στον εξευτελισμό των συζύγων, στην κατασπίλωση της οικογένειας, στον κοινωνικό διασυρμό των τέκνων και τελικά στη μείωση του θεσμού του γάμου, δηλαδή σε σκοπό αντίθετο από εκείνον που επεδίωξε η ποινική τυποποίηση της».

Κ. Γαρδίκας,
Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

xfe.gr

*Η κατάταξη της ως έβδομη δικαιολογείται σύμφωνα με τον αείμνηστο Παν. Τρεμπέλα, από το γεγονός ότι όταν ο Θεός έδωσε τις εντολές στον Μωυσή, οι άνθρωποι δεν είχαν ακόμη προοδεύσει υπό άποψιν ηθικήν και γι' αυτό ως μεγαλύτερο αγαθό θεωρούσαν τη ζωή χωρίς να πολυεξετάζουν και την ποιότητα αυτής της ζωής.