Επιστροφή στην απλότητα (π. Ηλία Μαστρογιαννοπούλου)

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΠΛΟΤΗΤΑ

Διερωτάται κανείς πώς είναι δυνατόν να τα έχει καλά με την συνείδησή του και με τον κοινό νου ένας ορθόδοξος κληρικός, όταν, προκειμένου, να προσφέρει την φρικτή θυσία της αγίας αναφοράς, ακούει κατ’ επανάληψιν να του ψάλλουν τα εξής: Εις πολλά έτη, Δέσποτα!

Εις μακρόσυρτο επίσημο μέλος, α. Όταν εισέρχεται εις τον ναό, β. Όταν πρόκειται να λάβει καιρόν.
Και εις συντομότερο μέλος: α. Κατά τη μεγάλη Συναπτή, β. Κατά τη Μεγάλη Είσοδο, γ. Κατά τον Τρισάγιο ύμνο δ.Μετά το Ευαγγέλιο. ε. Μετά το «Ειρήνη Πάσι», στ. Κατά την απόλυση της λειτουργίας
Επί πλέον την φήμην (ή πολυχρονισμόν) τρεις φορές μετά τον Τρισάγιο Ύμνο.

Τοιουτοτρόπως εις πολλά από τα ανωτέρω σημεία της Θείας Λειτουργίας παραγκωνίζεται ο λατρευόμενος Κύριος, ο αιώνιος Αρχιερεύς, και το βάρος πέφτει εις τον επίγειο επίσκοπο.

Επισκιάζεται δηλαδή η αληθινή εικόνα του Ιησού από τα πολλά δευτερεύοντα και διακοσμητικά.

Εκτός από την πληθώρα των υπερβολικών αυτών προσφωνήσεων, δεν είναι εύκολο να δεχτεί κανείς τα αλλεπάλληλα εννεαπλά θυμιάματα και τις εδάφιες γονυκλισίες, καθ’ ην στιγμήν τίθεται από πολλούς θέμα αν επιτρέπεται η γονυκλισία προς τον Θεό, (δια τις αναφερόμενες εις τον επίσκοπον δεν τίθεται θέμα!!).

Διερωτάται κανείς, αν δικαιολογούνται αυτά ενώπιον του φρικτού θυσιαστηρίου και κατά τις συγκλονιστικές στιγμές της αναιμάκτου θυσίας, πραγματικής θυσίας του Πτωχεύσαντος δι’ ημάς, ο οποιός «ουκ ήλθε διακονηθήναι, αλλά διακονήσαι και δούναι την ψυχήν αυτού λύτρον αντί πολλών».

Επίσης σοβαρό είναι ότι ο ιερουργός αρχιερεύς είναι ενδεδυμένος με μία κοσμική στολή μεγάλης αξίας, αυτοκρατορικής προελεύσεως και ιουδαϊκής λαμπρότητος. Μίας στολή εξόχως πολυτελή, η οποία δεν έχει τη δικαίωσή της και την ρίζα της ούτε είς την Καινή Διαθήκη, ούτε εις την Πρώτη Εκκλησία, ούτε εις τους μεγάλους Πατέρες, αλλά μόνον εις το μεταγενέστερο Βυζάντιο, εποχή δηλαδή τυπολατρίας και όχι γνήσιας αποστολικότητας και πνευματικότητας. Είναι γνωστό και παλαιό το ερώτημα, πως δικαιολογείται να φορεί ο αρχιερεύς βασιλικό σάκκο και μίτρα και να κρατά πολυτελή ράβδο, ας αφήσουμε τις φούντες και τους κουδουνίσκους όταν ιερουργεί την κατ’ εξοχήν πνευματική λατρεία, ενώ ο Ιησούς και κατ’ ακολουθία οι απόστολοι και οι αποστολικοί Πατέρες δεν είχαν ούτε ίχνος από αυτά.

Πώς επιτρέπει εις τον εαυτόν του να εισέρχεται εις το ιερόν βήμα ακολουθούμενος από δύο υπηρέτες μεταφέροντας τις τέσσαρες βαλίτσες του με τα τέσσερα είδη αμφίων: στολή, ράβδο, μίτρα, δικηροτρίκηρα.

Πώς ανέχεται να έχει αγοράσει όλα αυτά με εκατομμύρια δραχμές, όταν ενώπιόν του ο εικονίζεται ο αιμάσσων Εσταυρωμένος γυμνός και μερικοί ίσως από τους Χριστιανούς που εκκλησιάζονται δεν έχουν ούτε τα προς το ζην.

Έστω ας έμενε η στολή αυτή δια τον Οικουμενικό Πατριάρχη ή για τους Πατριάρχες, όπως συνέβαινε κατά τους τελευταίους βυζαντινούς αιώνας.

Αλλά δεν είναι μόνον αυτοί οι λόγοι, οι οποίοι ίσως θεωρηθούν από μερικούς συναισθηματικοί. Έχουμε ρητές και κατηγορηματικές εντολές και διαβεβαιώσεις του Κυρίου ημών μέσα εις τα ιερότατα κείμενα των Ευαγγελίων για το θέμα της πτώχειας.

Ο Κύριος λέγει σαφώς προς τους μαθητές του: «Μη κτήσεσθε χρυσόν, μηδέ άργυρον, μήδε χαλκόν εις τας ζωνάς υμών. Μη πήραν εις οδόν, μηδέ δύο χιτώνας, μηδέ υποδήματα, μηδέ ράβδον» (Ματθ. Ι’ 9-10). Ο δε Απόστολος Πέτρος συνιστά εις τις γυναίκες να αποφεύγουν «την περίθεσιν χρυσίων» (Α’ Πετρ. Γ’3). Δια τους άνδρες δεν λέγει τίποτε, διότι το θεωρεί αυτονόητον.

Ο ίδιος ο Κύριος είπε σε άλλη περίπτωση ότι δεν έχει τίποτε ως περιουσία, ουδέ «που τήν κεφαλήν κλίνη» (Ματ. Η’20).

Παράλληλα κατ’ επανάληψη κατακεραύνωσε τους πλούσιος με βαρύτατες λέξεις. Πως είναι δυνατόν οι κατ’ εξοχήν μαθητές του Χριστού και διάκονοί Του να φέρουν επάνω τους ολόκληρη περιουσία;

Το σπουδαιότερο, ο ίδιος επτώχευσε (β’ Κορ ‘η9), εταπείνωσεν εαυτόν (Φιλ. Β’8), εκένωσεν εαυτόν, έλαβε δούλου μορφήν (Φιλ. Β’7) και εμείς φορούμε για λογαριασμό του βασιλικά ενδύματα!

Γενικότερα το πνεύμα των Μακαρισμών, το πολίτευμα των Πράξεων των Αποστόλων, το ασκητικό ιδεώδες της Ορθοδοξίας μας, έχουν περί πολλού το πνεύμα της πτώχειας. Το θεωρούν ως μία «όντως μαρτυρία» του νέου πολιτεύματος των Χριστιανών.

Η αρχιερατική πολυτέλεια δεν βρίσκει έρεισμα ούτε στους λόγους και την πράξη του Λυτρωτού ούτε εις την διδασκαλία και το παράδειγμα των Αποστόλων ούτε εις το αντίστοιχο ήθος των Βασιλειών και των Χρυσοστόμων, οι οποίοι κατήργησαν την σχετική χλιδή και δεν είχαν άλλη περιουσία από το πτωχό τρίχινο ένδυμα (Μ. Βασίλειος προς Μόδεστον). «Ου γάρ χρυσοχοείον ουδέ αργυροκοπείον εστίν η Εκκλησία» (Ι. Χρυσόστομος τ.58, 508).

Αρχιμ. Ηλίας Μαστρογιαννόπουλος