Ουνία: Ένας Δούρειος Ίππος για την Ορθοδοξία (Βασ. Αργυριάδης)




Τι είναι η Ουνία - ποια η σημασία του όρου

Η γένεση της Ουνίας - ιστορικό πλαίσιο

Η Ουνία σήμερα - oι κίνδυνοι


ΟΥΝΙΑ:

ΕΝΑΣ ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

Η ορθόδοξη εκκλησία, ως θεανθρώπινος οργανισμός, στη διάρκεια της πορείας της διαμέσου των αιώνων αντιμετώπισε πολλά προβλήματα, τα οποία πιθανώς να κατάφεραν καίρια πλήγματα στο σώμα της, εντούτοις, όμως δεν κατόρθωσαν να την αποσυνδέσουν από τη ζωογόνο κεφαλή της πίστεως, τον Ιησού Χριστό. Στο φάσμα αυτό των 2.000 χρόνων της ιστορίας της, η Ορθοδοξία ποτέ δεν απαγκιστρώθηκε από τη διδασκαλία του Χριστού κι από την παράδοση της.

Αν όμως δεχτούμε πως το τέχνασμα του δούρειου ίππου των Αχαιών έχει διαχρονική ισχύ, τότε δε θα δυσκολευτούμε να το συναντήσουμε και στην εποχή μας, στα χέρια του αντοθρόδοξου εκείνου πνεύματος, που ό,τι δεν κατάφερε να επιφέρει στην Ορθοδοξία 20 αιώνες, επιδιώκει λυσσαλέα να το πραγματώσει σήμερα. Και αυτός ο δούρειος ίππος δεν είναι άλλος από το φαινόμενο που ονομάζεται «Ουνία».

Τι είναι η Ουνία - ποια η σημασία του όρου

Ο όρος «Ουνία» ή «Ουνιτισμός» προέρχεται από τη λατινική λέξη UNIO και επίσημα δόθηκε στους εκπροσώπους του κινήματος το 1596 στην Πολωνία. Λέγοντας «Ουνία» δεν εννοούμε τίποτα άλλο από την προσπάθεια της Παπικής εκκλησίας να επιβληθεί και να επιφέρει τον εκδυτικισμό της μη λατινικής Ανατολής. Επιτρέπει σε «ανατολικούς» ρωμαιοκαθολικούς να ακολουθούν καθ’ όλα το τυπικό και τα εξωτερικά στοιχεία της λατρείας των Ορθοδόξων, όντας όμως ενωμένοι με τον Παπισμό και τα δικά του «δόγματα».

Σ’ αυτό το σημείο είναι ανάγκη να τονίσουμε το σκοπό και τα κίνητρα της Ουνίας, επιδεικνύοντας το χαρακτήρα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και της καρδιάς της, του Βατικανού. Στη δυτική, ρωμαιοκαθολική εκκλησία επικρατεί το φαινόμενο της «θεοκρατίας», όπου δηλαδή ο Πάπας είναι και πολιτικός και θρησκευτικός ηγέτης του Βατικανού, το οποίο με τη σειρά του εμφανίζεται ως ανεξάρτητο και αυτόνομο κράτος.

Η παραδοχή αυτού του δεδομένου μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως τα κίνητρα της Ουνίας, ως Παπικού οργάνου, συνδέονται άμεσα όχι με τον πνευματικό και ορθόδοξο φαινόμενο της ιεραποστολής, άλλα με τον κοσμικό και υλιστικό φαινόμενο που έχει τον τίτλο «Ιμπεριαλισμός». Και θα συμβάλουμε αποφασιστικά στο να συμφωνήσει ο κάθε αναγνώστης με τον παραπάνω συλλογισμό, αν αποδείξουμε το ύπουλο του Ουνιτικού χαρακτήρα.

Η γένεση της Ουνίας - ιστορικό πλαίσιο
Η Ουνία στην πράξη

Η γένεση της Ουνίας ανάγεται χρονικά στο 13ο αιώνα και πατέρας της είναι ο Πάπας Ιννοκέντιος ο Γ’. Παρ’ όλα αυτά όμως συγκεκριμενοποιείται και δραστηριοποιείται το 16ο αιώνα. Είναι η εποχή που τη Δυτική Εκκλησία πλήττει ο Προτεσταντισμός. Με την Ουνία ο Παπισμός αναζητά στήριγμα στην Ανατολή για να εξισορροπήσει την αμφισβήτηση που δέχεται από τη Δύση.

Η Ουνία φαινομενικά είναι το ενωτικό εκείνο κίνημα που σκοπό του έχει την πραγμάτωση του «ίνα πάντες εν ώσιν». Στην πραγματικότητα, όμως, αποτελεί υποχείριο του Πάπα. Κι αυτό γιατί τόσο δογματικά όσο και τυπικά-κανονικά ασπάζεται τα «πιστεύω» της Παπικής εκκλησίας.

Ενώ, λοιπόν, οι Ουνίτες λειτουργούν σε βυζαντινούς ναούς κι ισχυρίζονται πως κρατούν πιστά τη βυζαντινή ορθόδοξη παράδοση, εντούτοις μένουν πιστοί στο filioque και το αλάθητο του Πάπα, τον οποίο και μνημονεύουν στις τελετές του. Και η διάκριση αυτή του «φαινεσθαι» από το «είναι» είναι τόσο δύσκολη, ώστε υπάρχουν περιπτώσεις που ο ορθόδοξος λαός πλανάται και συνταυτίζεται με τις Ουνιτικές κοινότητες.

Κι ενώ οι εκπρόσωποι της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας στο συνέδριο της Βιέννης, στα πλαίσια της μεικτής διεθνούς επιτροπής διαλόγου των δύο εκκλησιών, υπογράφουν κείμενο που αποδοκιμάζει την Ουνία ως μέσο επίτευξης της ενότητας, ανεπίσημα την υποθάλπουν και την προωθούν ώστε να εξυπηρετήσουν επεκτατικά τους σχέδια.

Η Ουνία σήμερα - oι κίνδυνοι

Εύκολα θα μπορούσε κανείς να ισχυρισθεί έπειτα από όσα προηγήθηκαν πως η Ουνία είναι το ύπουλο όπλο εκδυτικισμού των Ανατολικών Ορθόδοξων Εκκλησιών. Στις μέρες μας μάλιστα η Ουνία φαίνεται πιο επικίνδυνη από ποτέ. Εκεί όπου από τα ερείπια των αθεϊστικών και αυταρχικών καθεστώτων αναφύονται με ζωηρά χρώματα τα άνθη της ζωντανής Ορθόδοξης πίστης, η Ουνία εισβάλλει ακάθεκτη και προσηλυτίζει τους ανυποψίαστους χριστιανούς.

Η Ουκρανία, η Τσεχοσλοβακία, η Ρουμανία έχουν γίνει πεδία δράσης των Ουνιτών, μιας δράσης που συχνά παίρνει τη μορφή διωγμού κατά των ορθοδόξων. Παράλληλα σ’ αυτές τις χώρες η ουνία προβάλλει σαν ανανεωμένη παραδοσιακότητα, σαν «εκκλησία» «καθαρή» που δεν υπόκυψε και δε συνεργάστηκε με τα αθεϊστικά καθεστώτα (όπως υποτίθεται ότι έκανε η Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία όμως είναι εκείνη ακριβώς που βάσταξε «τον καύσωνα της ημέρας» και το σταυρό του μαρτυρίου.)

Ο κίνδυνος όμως δεν περιορίζεται μόνο στους τόπους αυτούς. Αντίθετα εξαπλώνεται και απειλεί άμεσα και την Ελλάδα. Αυτό μπορεί να ηχεί παράξενα, είναι όμως πέρα για πέρα αληθινό μέσα στην σύγχυση ιδεών, που επικρατεί, και το συγκρητισμό. Μήπως δεν είναι τρέχουσα άποψη το ότι «όλοι Χριστιανοί είμαστε, τα δόγματα είναι «ψιλά γράμματα» που τα έκαναν οι άνθρωποι»; Μεταξύ μας: υπάρχει κάτι που να εμποδίσει μια διαρκώς αυξανόμενη μερίδα των Ελλήνων να «λειτουργηθούν» και να «μεταλάβουν» σε παπικούς ναούς;

Κι αν αυτό δεν συμβαίνει συχνά (συμβαίνει όμως), είναι γιατί υπάρχει κάποια ηθική αναστολή ή απλά γιατί δεν είναι το συνηθισμένο, δεν είναι αυτό που έμαθαν από παιδιά να κάνουν δυο-τρεις φορές το χρόνο; Ο ρωμιός, όσο κι αν παίρνει τη θέση του κριτή απέναντι στην Εκκλησία και θεωρεί ότι είναι ο μόνος αρμόδιος να θεσπίσει «τι πρέπει να αλλάξει», «πώς να συγχρονιστεί» κλπ

Το ελπιδοφόρο όμως στοιχείο που είναι πάντοτε σύμφυτο με τον άνθρωπο, έρχεται να βρει σήμερα την ανταπόκριση του στο φαινόμενο που λέγεται «ευαισθητοποίηση» και «ενημέρωση». Καθηγητές και επιστήμονες, γνώστες του προσώπου και της προσωπίδας της Ουνίας γράφουν και ενημερώνουν τους Ορθοδόξους πιστούς. Και στο εξωτερικό όπου ο κίνδυνος είναι μεγάλος και άμεσος, οι απειλές επισημαίνονται και το αληθινό πρόσωπο της Ουνίας ξεσκεπάζεται. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί το εκδοθέν, σημαντικό βιβλίο του καθηγητού J.C.Roberti, με τίτλο «Les uniates» (1992) από τις γαλλικές εκδόσεις CERF.

Συμπέρασμα

Η ορθόδοξη Ανατολική δε διστάζει να διεξάγει σήμερα επίσημα διάλογο και με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Σε καμιά όμως περίπτωση δε δέχεται τις νοθευμένες μορφές «ενωτισμού», όπως είναι αυτή της Ουνίας, οι οποίες δυσκολεύουν το διάλογο. Κι αυτό γιατί τέτοιες μέθοδοι αποπροσανατολίζουν και προσηλυτίζουν το λαό καθιστώντας τον αμέτοχο της ζωογόνου χάριτος του Αγίου Πνεύματος, η οποία δρα μόνο μέσα στα μυστήρια της δογματικά ακέραιης Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας.

Βασίλης Αργυριάδης
θεολόγος