Αφιέρωμα: Παράδοση και Ανανέωση

 

 


Ποια είναι τα όρια της ανανέωσης και πού αρχίζει η εκκοσμίκευση;

Ποιο το νόημα της παράδοσης και πόσο αυτή εφάπτεται του συντηρητισμού;

Διαβάστε το αφιέρωμα από το 45ο τεύχος της «Παρεμβολής».


ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

 

Κάθε αφιέρωμα το οποίο παρουσιάζεται μέσα από τις σελίδες της «Παρεμβολής» έχει ορισμένες εγγενείς δυσκολίες. Η στενότητα του χώρου και η πίεση για χρονική συνέπεια είναι μερικές από αυτές. Θα πρέπει να προσθέσουμε και το γεγονός ότι τα θέματα προσεγγίζονται από νέους και άρα ελέγχονται ως ένα βαθμό για την πληρότητά τους. Αν τα παραπάνω είναι αληθή για κάθε αφιέρωμα, γίνονται αληθέστερα για το συγκεκριμένο αφιέρωμα.

Το θέμα που επιλέξαμε για το αφιέρωμα αυτού του τεύχους, έχει ως γενικό τίτλο «Παράδοση και Ανανέωση στο χώρο της Εκκλησίας». Από τον τίτλο και μόνο μπορεί κανείς να συμπεράνει το πόσο δύσκολο έργο είναι η πραγμάτευση αυτού του θέματος. Παρ' όλα αυτά προχωρούμε στην διερεύνηση του θέματος γιατί πιστεύουμε ότι η δυσκολία ενός θέματος δεν πρέπει να αποθαρρύνει, αλλά να αποτελεί πρόκληση για μια πιο υπεύθυνη και ώριμη επεξεργασία του.

Το δίπολο Παράδοση και Ανανέωση έχει απασχολήσει κατά καιρούς αρκετούς. Ίσως γιατί είναι διαρκές αίτημα η ανανέωση και ίσως επειδή η εμβάθυνση στην παράδοση αποτελεί συνεχή ανάγκη. Βρισκόμαστε και εδώ μπροστά σε ένα δίλημμα, σε μία πηγή προβληματισμού στο χώρο της Θεολογίας. Ποια είναι τα όρια της ανανέωσης και πού αρχίζει η εκκοσμίκευση; Ποιο το νόημα της παράδοσης και πόσο αυτή εφάπτεται του συντηρητισμού;

Ερωτήματα που η Εκκλησία καλείται να απαντήσει σε κάθε εποχή, ιδιαίτερα όμως στη σημερινή. Γιατί η σημερινή εποχή είναι εποχή ραγδαίων αλλαγών, σύγχυσης και αγωνίας του ανθρώπου. Μέσα λοιπόν σε ένα χαοτικό περιβάλλον, η Εκκλησία έρχεται και πάλι αντιμέτωπη με τα πιο πάνω ερωτήματα. Στα ερωτήματα αυτά επιχειρεί να δώσει κάποιες απαντήσεις το αφιέρωμα.

Και επειδή το θέμα είναι τεράστιο και με πολλές πτυχές, το αφιέρωμα είναι μεγάλο σε έκταση, αλλά πιστεύουμε και σε προβληματισμό. Θέλησή μας ήταν -και η ευρύτητα και ποικιλία των θεμάτων και των συγγραφέων μάλλον αυτό αποδεικνύει- να προσεγγίσουμε το ζήτημα από πολλές οπτικές γωνίες για να το φωτίσουμε καλύτερα.

Για τον ίδιο σκοπό άλλωστε αφήσαμε την διαπραγμάτευση ορισμένων πτυχών σε ανθρώπους ειδικούς, που έχουν να προσφέρουν λόγο ουσίας. Τα κείμενα που ακολουθούν, πιστεύουμε ότι αποτελούν μία σημαντική κατάθεση των νέων δια μέσου της "Παρεμβολής" στο πάντα επίκαιρο θέμα της εκκλησιαστικής Παράδοσης και Ανανέωσης.

Ασφαλώς δεν έχουμε την απαίτηση οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτά να τύχουν καθολικής αποδοχής. Επιθυμούμε όμως να αποτελέσουν πηγή σκέψης και περισυλλογής στο ευαίσθητο αυτό δίπτυχο. Πολύ περισσότερο δεν θεωρούμε ότι όσα γράφονται αποτελούν «συνταγολόγιο» λύσεων, που πρέπει να εφαρμοστούν από την Εκκλησία.

Άλλωστε, η Εκκλησία, ακροβατώντας ανάμεσα στα όρια των δύο εννοιών, με τρόπο μυστικό πορεύεται προς μία σύνθεσή τους. Γνωρίζει ότι η μεγαλύτερη και ουσιαστικότερη ανανέωση είναι η επιστροφή στον πυρήνα της παράδοσης· και γνωρίζει ότι η παράδοση είναι αληθινή όταν οδηγεί σε μία νέα πνοή και αναγεννητική πορεία. Τελικά όμως αυτή την ανανεωτική πνοή, αλλά και τη γνησιότητα της παράδοσης, την παρέχει το Άγιο Πνεύμα, το οποίο «Πάντα χορηγεί ... , βρύει προφητείας, ιερέας τελειοί, αγραμμάτους σοφίαν εδίδαξεν, αλιείς θεολόγους ανέδειξεν, όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας». (τροπάριο του Εσπερινού της Πεντηκοστής).

Η ΣΥΝΤΑΞΗ
(περ. «Παρεμβολή», τ. 45)